شب یَلدا یا شب چلّه یکی از جشن‌های کهن ایرانی

yalda_001

شب یَلدا یا شب چلّه یکی از جشن‌های کهن ایرانی است.
در این جشن، طی شدن بلندترین شب سال در نیم‌کره شمالی گرامی داشته می‌شود.
این شب به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان) گفته‌می‌شود. ایرانیان و بسیاری از دیگر اقوام شب یلدا را جشن می‌گیرند.
این شب در نیم‌کره شمالی با انقلاب زمستانی مصادف است و به همین دلیل از آن زمان به بعد طول روز بیش‌تر و طول شب کوتاه‌تر می‌شود.

واژه «یلدا» ریشه سریانی دارد و به‌معنای «ولادت» و «تولد» است.
منظور از تولد، ولادت خورشید (مهر/میترا) است. رومیان آن را ناتالیس آنایکتوس یعنی روز تولد مهر شکست‌ناپذیر می‌نامند.
ابوریحان بیرونی از این جشن با نام «میلاد اکبر» نام برده و منظور از آن را «میلاد خورشید» دانسته‌است.

چلّه، دو موقعیت گاه‌شمارانه در طول یک سال خورشیدی با کارکردهای فرهنگ عامه، یکی در آغاز تابستان (تیرماه) و دیگری در آغاز زمستان (دی ماه)، هریک متشکل از دو بخش بزرگ (چهل روز) و کوچک (بیست روز).

واژه چلّه برگرفته از چهل (معین، ذیل واژه) و مخفف «چهله» و صرفا نشان‌دهنده گذشت یک دوره زمانی معین (و نه الزاما چهل روزه) است.

چله و جشن‌هایی که در این شب برگزار می‌شود، یک سنت باستانی است.
مردم روزگاران دور و گذشته، که کشاورزی، بنیان زندگی آنان را تشکیل می‌داد و در طول سال با سپری شدن فصل‌ها و تضادهای طبیعی خوی داشتند، بر اثر تجربه و گذشت زمان توانستند کارها و فعالیت‌های خود را با گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و کوتاهی روز و شب و جهت و حرکت و قرار ستارگان تنظیم کنند.yalda_002
آنان ملاحظه می‌کردند که در بعضی ایام و فصول روزها بسیار بلند می‌شود و در نتیجه در آن روزها، از روشنی و نور خورشید بیشتر می‌توانستند استفاده کنند. این اعتقاد پدید آمد که نور و روشنایی و تابش خورشید نماد نیک و موافق بوده و با تاریکی و ظلمت شب در نبرد و کشمکش‌اند.
مردم دوران باستان و از جمله اقوام آریایی، از هند و ایرانی - هند و اروپایی، دریافتند که کوتاه‌ترین روزها، آخرین روز پاییز و شب اول زمستان است و بلافاصله پس از آن روزها به تدریج بلندتر و شب‌ها کوتاهتر می‌شوند، از همین رو آنرا شب زایش خورشید نامیده و آنرا آغاز سال قرار دادند.

بدین‌سان در دوران کهن فرهنگ اوستایی، سال با فصل سرد شروع می‌شد و در اوستا، واژه Sareda, Saredha «سَرِدَ» یا «سَرِذَ» که مفهوم «سال» را افاده می‌کند، خود به معنای «سرد» است و این به معنی بشارت پیروزی اورمزد بر اهریمن و روشنی بر تاریکی است.

در آثارالباقیه ابوریحان بیرونی، ص ۲۵۵، از روز اول دی ماه، با عنوان «خور» نیز یاد شده‌است و در قانون مسعودی نسخه موزه بریتانیا در لندن، «خُره روز» ثبت شده، اگرچه در برخی منابع دیگر «خرم روز» نامیده شده است.
در برهان قاطع ذیل واژه «یلدا» چنین آمده است:
یلدا شب اول زمستان و شب آخر پاییز است که اول جَدی و آخر قوس باشد و آن درازترین شب‌هاست در تمام سال و در آن شب و یا نزدیک به آن شب، آفتاب به برج جدی تحویل می‌کند و گویند آن شب به‌غایت شوم و نامبارک می‌باشد و بعضی گفته‌اند شب یلدا یازدهم جدی است.
تاریکی نماینده اهریمن بود و چون در طولانی‌ترین شب سال، تاریکی اهریمنی بیشتر می‌پاید، این شب برای ایرانیان نحس بود و چون فرا می‌رسید، آتش می‌افروختند تا تاریکی و عاملان اهریمنی و شیطانی نابود شده و بگریزند، مردم گرد هم جمع شده و شب را با خوردن، نوشیدن، شادی و پایکوبی و گفتگو به سر می‌آوردند و خوانی ویژه می‌گستردند، هرآنچه میوه تازه فصل که نگاهداری شده بود و میوه‌های خشک در سفره می‌نهادند.

سفره شب یلدا، «میَزد» Myazd نام داشت و شامل میوه‌های تر و خشک، نیز آجیل یا به اصطلاح زرتشتیان، «لُرک» Lork که از لوازم این جشن و ولیمه بود، به افتخار و ویژگی «اورمزد» و «مهر» یا خورشید برگزار می‌شد.

در آیین‌های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی می‌گستردند که بر آن افزون بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان، برسم و غیره، برآورده‌ها و فراورده‌های خوردنی فصل و خوراک‌های گوناگون، خوراک مقدس مانند «می‌زد» نیز نهاده می‌شد.

ایرانیان گاه شب یلدا را تا دمیدن پرتو پگاه در دامنه کوه‌های البرز به انتظار باززاییده شدن خورشید می‌نشستند. برخی در مهرابه‌ها (نیایشگاه‌های پیروان آیین مهر) به نیایش مشغول می‌شدند تا پیروزی مهر و شکست اهریمن را از خداوند طلب کنند و شب‌هنگام دعایی به نام «نی ید» را می‌خوانند که دعای شکرانه نعمت بوده‌است. روز پس از شب یلدا (یکم دی ماه) را خورروز (روز خورشید) و دی گان؛ می‌خواندند و به استراحت می‌پرداختند و تعطیل عمومی بود (خرمدینان، این روز را خرم روز یا خره روز می‌نامیدند).
خورروز در ایران باستان روز برابری انسان‌ها بود در این روز همگان از جمله پادشاه لباس ساده می‌پوشیدند تا یکسان به نظر آیند و کسی حق دستور دادن به دیگری نداشت و کارها داوطلبانه انجام می‌گرفت نه تحت امر.yalda_003
در این روز جنگ کردن و خونریزی حتی کشتن گوسفند و مرغ هم ممنوع بود این موضوع را نیروهای متخاصم با ایرانیان نیز می‌دانستند و در جبهه‌ها رعایت می‌کردند و خونریزی به طور موقت متوقف می‌شد و بسیار دیده شده که همین قطع موقت جنگ به صلح طولانی و صفا تبدیل شده است.
در این روز بیشتر از این رو دست از کار می‌کشیدند که نمی‌خواستند احیاناً مرتکب بدی شوند که آیین مهر ارتکاب هر کار بد کوچک را در روز تولد خورشید گناهی بسیار بزرگ می‌شمرد. ایرانیان به سرو به چشم مظهر قدرت در برابر تاریکی و سرما می‌نگریستند و در خورروز در برابر آن می‌ایستادند و عهد می‌کردند که تا سال بعد یک سرو دیگر بکارند.

منبع : ویکپدیا

1392/9/29       00000             شب یَلدا یا شب چلّه یکی از جشن‌های کهن ایرانی       عمومی , اجتماعی , فرهنگی



پایگاه اطلاع رسانی آقای کندی , پایگاه اطلاع رسانی روندها Trand.ir , پایگاه اطلاع رسانی دانشجویان رشته روانشناسی تربیتی دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات تهران , پایگاه اطلاع رسانی بهترین گروه و انجمن , پایگاه اطلاع رسانی تولید کننده نقشه سایت , پایگاه اطلاع رسانی همراه اولی ، مدیریت پیامک و SMS , پایگاه اطلاع رسانی بهترین هاست , پایگاه اطلاع رسانی دانشجویان دانشگاه مجازی فاران , پایگاه اطلاع رسانی آقای گودرزی , پایگاه اطلاع رسانی فروش محصولات فرهنگی , پایگاه اطلاع رسانی نجوم و اختر شناسی , پایگاه اطلاع رسانی پدیده شیراز , پایگاه اطلاع رسانی حیدرنیا , پایگاه اطلاع رسانی FreePC.ir , پایگاه اطلاع رسانی پرهام حیدرنیا , پایگاه اطلاع رسانی آقای حاج سلمانی , پایگاه اطلاع رسانی دی جی 2000 , پایگاه اطلاع رسانی تب فا TabFa.ir , پایگاه اطلاع رسانی نرم افزارهای جغرافیایی , پایگاه اطلاع رسانی اولین همراه , پایگاه اطلاع رسانی ArcObject.ir , پایگاه اطلاع رسانی ابزارهای فناوری اطلاعات , پایگاه اطلاع رسانی آرک مپ ArcMap.ir , پایگاه اطلاع رسانی 88080.ir , پایگاه اطلاع رسانی درخشان , پایگاه اطلاع رسانی همیار اس ام اس و پیامک های انبوه , پایگاه اطلاع رسانی انجمن فناوری اطلاعات , پایگاه اطلاع رسانی ابزارهای مدیریت و ویرایش تصویر و عکس آنلاین بصورت رایگان , پایگاه اطلاع رسانی اخترشناسان ایران , پایگاه اطلاع رسانی با فرهنگ , پایگاه اطلاع رسانی کلیل ، کلیل فارس ، شهر اقلید , پایگاه اطلاع رسانی مدیریت ارسال و دریافت پیامک انبوه , پایگاه اطلاع رسانی آقای محمودپور , پایگاه اطلاع رسانی نیستی؟ , پایگاه اطلاع رسانی ابزارهای مدیریت محتوای وردپرس , گروه پرهاست , پایگاه اطلاع رسانی شهید شیرودی , پایگاه اطلاع رسانی بررسی رتبه و رنک سایت , پایگاه اطلاع رسانی پشتیبانی از خدمات و سرویسهای ارائه شده به شما , پایگاه اطلاع رسانی اطلس ها , پایگاه اطلاع رسانی خوابگاه های دانشجویی و کارمندی , پایگاه اطلاع رسانی دی جی 115 , پایگاه اطلاع رسانی 42152.ir , پایگاه اطلاع رسانی FreeP30.ir , پایگاه اطلاع رسانی مدیریت پیامکهای انبوه , سامانه مدیریت محتوای parcms.ir , پایگاه اطلاع رسانی مدیریت و دسترسی به آدرسها و لینکهای اینترنتی
تبلیغ گروه فنی مهندسی پرهاست , , تبلیغ گروه فنی مهندسی پرهاست
Copyright © 2002-2017, gisapp.ir. Design and Hosting by ParHost All Rights Reserved.
4853